Aktualne wydanie

Wydanie nr 10/2018 (65)

Dulag 121

9
Tędy przeszła Warszawa Piotr Mazurek
10
Wspomnienie z Dulagu Wojciech Marczyk

W stulecie niepodległości

12
Niepokorny – Andrzej Niemojewski Barbara Świtalska-Starzeńska
15
Pierwszy kapelan Legionów Polskich Ks. Józef Mandziuk

Wehikuł czasu

18
Październik Michał Komuda

Kalendarz AGAD

22
Bulla papieża Klemensa VIII dla Akademii Zamojskiej, 29 października 1594 r. Jacek Krochmal

Temat miesiąca

24
Jan Paweł II – wciąż żywe dziedzictwo Paweł Skibiński
28
Jan Paweł II dzisiaj w Rzymie – z Januszem Kotańskim, ambasadorem RP przy Stolicy Apostolskiej rozmawia Jan Żaryn
34
O twórczości literackiej Karola Wojtyły Ks. Jan Sochoń
38
Królowa Gór Anna T. Pietraszek
41
Przez Polskę na papieski tron Henryk Litwin

Bitwa miesiąca

44
Zdrada ukarana, Hanau, 30-31 października 1813 Michał Karpowicz

Dusza kontusza

47
Jan Kazimierz Denhoff – reformator Kościoła powszechnego Henryk Litwin

Zdarzyło się

50
Tajemnice pułkownika Bolesława Zawalicz-Mowińskiego Łukasz Wolak
53
Murem w Zachód Piotr Łysakowski

Ziemiaństwo

56
Zwłoki rajtara w beczce okowity Jarosław Kossakowski

Prasport

58
Savate – francuski boks Marcin Bąk

Felietony

59
Piłsudski, Dmowski, katolicyzm Grzegorz Górny
63
1934 Paweł Skibiński
75
Misterna gra '43 Piotr Skwieciński
75
Sąsiedzi depolonizują historię Ryszard Czarnecki
79
Historia nie dzieje się sama Marek Jurek
84
Papież i jego Anioł Gabriela Sierocińska-Dec
95
Nikifor na Forum Paweł Kowal
95
Titoizm Antoni Dudek
98
Polegli niepokonani Andrzej Skwarczyński

Bohaterowie polskiego sportu

64
Gwiazdy naszych pradziadków Michał Muzyczuk
66
Janusz Kusociński: ostatni dystans w Palmirach Michał Muzyczuk
67
Stanisław Marusarz: moralny mistrz świata Michał Muzyczuk

Polityka historyczna

68
Zderzenie dwóch krzyży, czyli wiatrem po oczach Krzysztof Jasiewicz

Polonia

71
Jędrzej Giertych pisze do Chruszczowa Krzysztof Tarka

Władczynie

74
Córki, żony, matki Bolesława Krzywoustego Marek Barański

Terytorium

76
Oddajcie jeszcze węgiel! Marek Skalski

Pełna Kultura

80
Kawałki „Ziemi obiecanej” Renata Wąsowska
82
W kręgu Klion Rafał Łatka
85
Wojna na ekranie Karol Mazur

Pupile historii

86
Szczur, który stał się psem Magdalena Szczepaniak
{Czym strzelać]87
Panzer III – pierwszy niemiecki „prawdziwy” czołg Kacper Grochocki

Diabeł Nie Mógł

88
Szkoła panny Antoniny Joanna Puchalska

Szlachetne Zdrowie

90
Wobec bólu Krzysztof Żaryn

Tajemnice Archiwum Akt Nowych

92
„Praojcom na chwałę, braciom na otuchę” Katarzyna Wysoczyńska

NAC prezentuje

93
Spała: od Mościckiego do FWP Katarzyna Brąkowska

Ze zbiorów MPW

94
Kopiec Powstania Warszawskiego Andrzej Zawistowski

Historia okładki

96
Dulag 121 Michał Korsun

Opowieści IPN

99
„Dziękujemy wam, Polacy” Paweł Zielony
okładka
 
 

Zmarł opiekun Polonii

Zmarł abp Szczepan Wesoły (1926–2018) – Duszpasterz Polonii poza granicami Kraju. Odszedł w setną rocznicę Niepodległej, a jeszcze nie dawno otrzymałem radosną informację z Kancelarii Prezydenta RP o odznaczeniu arcybiskupa Orderem Orła Białego. Przez ostatnie lata był już mocno schorowany, nie mogłem go zobaczyć, gdy po raz ostatni byłem w Rzymie.

Poznałem go w latach 90., gdy przyjeżdżałem do Wiecznego Miasta, by tam – w polonijnych archiwach – zdobywać wiedzę o roli Kościoła katolickiego w podtrzymywaniu naszego Narodu w polskości, w Kraju i za granicą. Podczas jednego z ostatnich spotkań z 2010 r. otrzymałem od niego świeżo wydaną książkę, zbiór jego felietonów polemicznych wobec polityki wyznaniowej i informacyjnej prowadzonej w Kraju przez ówczesne władze, z lat 1968-1989, które pisywał do londyńskiego dodatku do „Dziennika Polskiego” pt. „Tydzień Polski”, pod pseudonimem: „Może warto przypomnieć tamte lata zmagań Kościoła z zakłamaniem komunistycznym” – pisał we wstępie już nie jako Wacław Koźmiński, a abp Szczepan Wesoły. A mnie napisał miłą dedykację: „Szanownemu Panu Profesorowi Żarynowi, z wyrazami uznania za wysiłki przedstawienia prawdziwej sytuacji Kościoła w PRL”. Te „wysiłki”, to słowo klucz, gdyż pamiętam i mam w swoich zbiorach jego listy pisane do mnie, na ogół krytyczne i świetnie udokumentowane, a komentujące kolejne moje prace historyczne. Kim był?

Urodził się i mieszkał na Śląsku, w czasie wojny w Sosnowcu, gdzie w 1943 r. został wcielony do Wermachtu i wysłany na front we Francji; tam zbiegł do armii amerykańskiej, by następnie trafić do II Korpusu Polskiego we Włoszech gen. Andersa. Po wojnie pozostał na Zachodzie. W 1956 r. przyjął święcenia kapłańskie. Następnie doktoryzował się studiując na kolejnych uniwersytetach papieskich. Poza innymi ważnymi funkcjami, od początku swej posługi kapłańskiej został skierowany jako duszpasterz dla Polonii, najpierw u boku abp Józefa Gawliny, a od 1968 r. jako biskup pomocniczy archidiecezji gnieźnieńskiej, kardynała Stefana Wyszyńskiego Prymasa Tysiąclecia. Aktywnie tworzył program obchodów milenijnych poza granicami Kraju, pracował w Biurze Prasowym Sekretariatu Soboru Watykańskiego II. Jako delegat Prymasa Polski ds. duszpasterstwa emigracji pełnił wiele prestiżowych, ale i pracochłonnych funkcji m.in. jako proboszcz (rektor) kościoła św. Stanisława w Rzymie, redaktor „Duszpasterza Polskiego Zagranicą”, sekretarz Komisji EP ds. Duszpasterstwa Emigracji, czy też Przewodniczący Rady Administracji Fundacji Jana Pawła II w Rzymie. Szczególnie aktywny w dobie PRL, poznał wszystkie środowiska polonijne, wszędzie pozostawiając swoje głębokie przemyślenia, widoczne choćby na kartach zbiorów wydanych homilii. Nie tylko z zamiłowania był historykiem; należał do pokolenia postaci historycznych, niezwykłych w polskim Kościele, a listę tę otwierają i zawsze otwierać będą dwa nazwiska: Jana Pawła II i Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Obecny numer naszego pisma poświęcamy, w znacznej części, papieżowi-Polakowi. Jego niezwykły pontyfikat polegał nie tylko na tym, że papież przyczynił się do obalenia komunizmu i wyzwolenia Europy Środkowo-Wschodniej z pogaństwa marksistowskiego. To dzieło kontynuował także do końca swego pontyfikatu próbując nas wyzwolić z kolejnych jego wcieleń, widząc w kulturze – w jej narzędziach, także w talentach ludzkich – potencjał kierujący każdego z nas w stronę Pana Boga, jeśli tylko chcemy. Ale jak tę wolność rozumieć? „Tak, trzeba wychowania do wolności, trzeba dojrzałej wolności. Tylko na takiej może się opierać społeczeństwo, naród, wszystkie dziedziny jego życia, ale nie można stwarzać fikcji wolności, która rzekomo człowieka wyzwala, a właściwie go zniewala i znieprawia. Z tego trzeba zrobić rachunek sumienia u progu III Rzeczypospolitej!” – wołał Papież podczas swojej IV Pielgrzymki do Polski w 1991 r., broniąc rodziny, cywilizacji życia, w duchu odpowiedzialności i wolności. W roku 2018 wypadałoby ten narodowy rachunek sumienia zrobić ponownie!

Prof. Jan Żaryn

Wciąż żywe dziedzictwo

14.09.2018

16 października przypada 40. rocznica wyboru Karola kardynała Wojtyły, św. Jana Pawła II, na papieża. Rocznica ta stanowi wyzwanie, oznacza bowiem, że mamy do czynienia ze stopniowo dokonującą się zmianą pokoleniową – pisze Paweł Skibiński w najnowszym numerze miesięcznika „wSieci Historii”.

Czytaj więcej

O twórczości literackiej Karola Wojtyły

14.09.2018

Literackie, a i te literaturą inspirowane dzieła Karola Wojtyły – Jana Pawła II domagają się uznania i wciąż ponawianej, skupionej lektury – pisze ks. Jan Sochoń w najnowszym, październikowym numerze miesięcznika „wSieci Historii”.

Czytaj więcej

Królowa gór

14.09.2018

„Ze szczytu Everestu przywiozła dla Jana Pawła II kamyk. Gdy go wręczała, papież powiedział do Wandy: »Tego samego dnia obydwoje weszliśmy tak wysoko!«. Data pamiętna dla Polski, dla świata: 16 października 1978 r.” - rozpoczyna swój tekst o Wandzie Rutkiewicz, wybitnej himalaistce Anna T. Pietraszek w najnowszym numerze miesięcznika „wSieci Historii” . W artykule „Królowa gór” przypomina jej górskie dokonania, kreśli portret tej wybitnej osoby i niezwykłej osobowości.

Czytaj więcej

Wspomnienie z Dulagu

14.09.2018

„Nie potrafię powiedzieć, jak długo byliśmy w obozie. Sklejam różne fakty, przemijają obrazy, nawet zapachy, ale czas, czas się „zaciął”. Pamiętam twarze, ubrania, fragmenty rozmów, a nie pamiętam, jak długo siedzieliśmy w Pruszkowie” – wspomina tragiczny epizod z dzieciństwa Wojciech Marczyk. Okładkowym tematem nowego numeru „wSieci Historii” są dzieje Dulag 121, niemieckiego obozu w podstołecznym Pruszkowie, przez który od sierpnia do późnej jesieni 1944 roku przechodziła ludność Warszawy po wybuchu i upadku Powstania Warszawskiego.

Czytaj więcej

Pierwszy kapelan Legionów Polskich

14.09.2018

Jubileusz 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości skłania do przybliżenia postaci związanych z tym wielkim wydarzeniem. Są wśród nich kapelani wojskowi, którzy odgrywali ogromną rolę w szeregach legionistów. Pierwszym z nich był o. Kosma Lenczowski OFMCap. - tak ks. Józef Mandziuk wspomina sylwetkę kapelana Legionów Polskich, o. Kosmy Lenczowskiego.

Czytaj więcej

Savate, czyli francuski boks dla apaszów i arystokratów

14.09.2018

Część czytelników pamiętających czasy PRL, jest zapewne w stanie przypomnieć sobie kapitalne „Brygady Tygrysa” emitowane przez Telewizję Polską. Ten bardzo dobry serial retro opowiadał o doskonale wyszkolonym oddziale paryskich policjantów walczących w początkach XX wieku z groźnymi przestępcami – o savate, francuskiej sztuce walki, która narodziła się w XIX wieku wieku pisze w najnowszym miesięczniku „wSieci Historii” Marcin Bąk.

Czytaj więcej
 

Zaloguj się, by uzyskać dostęp do unikatowych treści oraz cotygodniowego newslettera z informacjami na temat najnowszego wydania

Zarejestruj się | Zapomniałem hasła

Szanowny Czytelniku

Chcielibyśmy poinformować Cię o przetwarzaniu Twoich danych osobowych oraz zasadach, na jakich będzie się to odbywało po dniu 25 maja 2018 r., zgodnie z instrukcjami, o których mowa poniżej.

Od 25 maja 2018 r. zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane w skrócie również jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). RODO obowiązywać będzie w identycznym zakresie we wszystkich krajach Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, i wprowadza wiele zmian w zasadach regulujących przetwarzanie danych osobowych, które będą miały wpływ na wiele dziedzin życia, w tym na korzystanie z usług internetowych. Przed przejściem do serwisu naszym celem jest zapoznanie Cię ze szczegółami stosowanych przez nas technologii oraz przepisami, które niebawem wejdą w życie, tak aby dać Ci szeroką wiedzę i bezpieczeństwo korzystania z naszych serwisów internetowych Prosimy Cię o zapoznanie się z podstawowymi informacjami.

Co to są dane osobowe?

Podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach, instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu udostępniania personalizowanych treści i reklam, bezpieczeństwa oraz analizowania ruchu na naszych stronach.

Kto będzie administratorem Twoich danych osobowych?

Administratorami Twoich danych osobowych będzie Fratria sp. z o.o., a także nasi Zaufani Partnerzy, tj. firmy i inne podmioty, z którymi współpracujemy przede wszystkim w zakresie marketingowym. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie pod niniejszym linkiem „Zaufani Partnerzy”.

Po co są nam potrzebne Twoje dane?

Aby dostosować reklamy do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi.

Twoje uprawnienia

Zgodnie z RODO przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych osobowych i ich przetwarzania przez nas i Zaufanych Partnerów. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych, możesz ją w każdej chwili wycofać. Przysługuje Ci również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego – GIODO. Uprawnienia powyższe przysługują także w przypadku prawidłowego przetwarzania danych przez administratora.

Zgoda

Wyrażenie przez Ciebie zgody jest dobrowolne. W każdym momencie możesz również edytować swoje preferencje w zakresie udzielonej zgody, w tym nawet wycofać ją całkowicie, klikając w ustawienia zaawansowane lub wyrażając zgodę i przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Każde przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na właściwej, zgodnej z obowiązującymi przepisami, podstawie prawnej. Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych w celu świadczenia usług, w tym dopasowywania ich do Twoich zainteresowań, analizowania ich i udoskonalania oraz zapewniania ich bezpieczeństwa, jest niezbędność do wykonania umów o ich świadczenie (tymi umowami są zazwyczaj regulaminy lub podobne dokumenty dostępne w usługach, z których korzystasz na naszych stronach internetowych). Jeśli chcesz się zgodzić na przetwarzanie przez Fratrię sp. z o.o. i jej Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zebranych w związku z korzystaniem przez Ciebie z naszych stron i aplikacji internetowych, w tym ich przetwarzanie w plikach cookies itp. instalowanych na Twoich urządzeniach i odczytywanych z tych plików danych, możesz w łatwy sposób wyrazić tę zgodę, klikając w przycisk „Zgadzam się i przechodzę do serwisu”. Jeśli nie chcesz wyrazić opisanej wyżej zgody lub ograniczyć jej zakres, prosimy o kliknięcie w „Ustawienia zaawansowane”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na „Polityce prywatności”.

×

Ustawienia zaawansowane

Aby dostosować reklamy i treści do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi, podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych.

Aktywna zgoda

Zgadzam się na przechowywanie w moim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowanie, moich danych osobowych pozostawianych w ramach korzystania oferowanych przez Wydawnictwo Fratria sp. z o.o. oraz zaufanych partnerów usług Wydawnictwa. Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych w ramach korzystania z oferowanych przez Wydawnictwo Fratria zaufanych partnerów usług. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na Polityce prywatności.