E-prenumerata

i

tylko 9,99 zł za miesiąc

Archiwum

Wydanie nr 9-10/2020 (88-89)

Głos naczelnego

3
Kapłaństwo polskie Jan Żaryn

Co było, co będzie

6
Co było, co będzie Piotr Mazurek

Trójmorze

9
Trójmorze czy trójmorza? Przemysław Waingertner

Temat miesiąca

10
Zapomniany kaznodzieja ubogich Jarosław Mańka
13
Apostoł wielkiej emigracji Tomasz Panfil
16
Ks. Józef Panaś i jego katechizm obywatelski Mariusz Krzysztofiński
20
Wizyty Karola Wojtyły w Nowej Zelandii Dariusz Zdziech
23
Ks. Waldemar Szczurowski, kapelan Solidarności w Szczecinie Monika Mazanek-Wilczyńska
26
Nie taki antykomunista… rozmowy SB z bp. Henrykiem Gulbinowiczem Rafał Łatka

Wehikuł czasu

32
Wrzesień, październik Michał Komuda

Skarby AGAD

34
Hetman Stanisław Żółkiewski Jacek Krochmal

Tajemnice AAN

36
Harcerze ochotnicy 1920. Znamy ich nazwiska! Rafał Kierzkowski

Dwa bratanki

38
W starciu z Rosją (1914–1918) Tibor Balla
42
„Rosjanie uciekają przed Piłsudskim” DáVid Turbucz
46
Między porozumieniem a irredentą Andor MéSzáRos
50
Skąd ten afekt? Bratankowie dzisiaj. Rozmowa z ambasador Węgier w Polsce dr Orsolyą Zsuzsanną Kovács Michał Karpowicz

Felietony

53
Władca historycznej wyobraźni Grzegorz Górny
71
1950. Czang Kaj-szek Paweł Skibiński
75
Plan Marshalla Antoni Dudek
75
Polak od francuskich katedr Ryszard Czarnecki
87
Kręgosłup wielkich cywilizacji Michał Karpowicz
87
Przeżyć historię Gabriela Sierocińska-Dec
94
Prorok międzymorza Marek Jurek
98
Silva rerum Andrzej Skwarczyński

Dusza kontusza

54
Krzysztof Żegocki, partyzant i biskup Henryk Litwin

Władczynie

57
Barbara Zapolya Marek Barański

Zdarzyło się

58
„Mały” przychodzi w dzień Mariusz Solecki
61
Jej szerokość krynolina Maria Molenda
64
Operacja „Pamięć” Mariusz Żuławnik

IDMN

66
Święty, który wyprzedził epokę Rafał Kowalczyk

Polonia

68
Między Monachium a Londynem Krzysztof Tarka

Ziemiaństwo

72
W obcych i polskich mundurach Jarosław Kossakowski

Narracja USPL

76
Prawo naturalne i prawa człowieka Marek Jan Chodakiewicz

Pełna kultura

78
Instytut propagandy sztuki Jacek Lilpop
81
Wojna w kinie Karol Mazur
82
Skarbczyk wiedzy mazurskiej Joanna Puchalska
84
W kręgu Klio Rafał Łatka
86
Z prof. Krzysztofem Kosińskim rozmawia Rafał Łatka

Diabeł nie mógł

88
Nieświeskie teatrum księżnej Franciszki Joanna Puchalska

Szlachetne zdrowie

90
Drugie oblicze słodyczy Krzysztof Żaryn

Czym strzelać

92
Pierwszy nowoczesny okręt II RP Kacper Grochocki

Ze zbiorów MPW

93
„Neptun”. Niemiecka próba zatopienia warszawskich kanałów Paweł Brudek

NAC prezentuje

95
O szczekaczkach i kołochoźnikach Łukasz Karolewski

Historia okładki

96
Za Polskę i za wiarę Michał Korsun

Z fototeki IPN

99
„Szabla Kilińskiego” Paweł Zielony
okładka
 
 

Kapłaństwo polskie

Trzeba się mierzyć z tematami także trudnymi. Do nich należy dziś ocena zaniedbań polskich biskupów, stanu powołań kapłańskich, w tym zakonnych i do zgromadzeń żeńskich. Świat zewnętrzny, kultura desakralizująca przestrzeń publiczną, w zamian wprowadzająca wzorce bluźniercze, nie ułatwia zadania wychowawcom, w tym rodzicom katolickim. Następuje rozstęp pokoleniowy. Prezentujemy sylwetki wybranych postaci kapłanów, którzy swym życiem dowodzili, iż powołanie jest autentycznym darem, rokującym szczęście już tu na ziemi zdobyte. Odrzucenie tego powołania, odrzucenie głosu nawołującego do jego przyjęcia, może stanowić życiową klęskę.

Polskie kapłaństwo jest dziś postrzegane przez pryzmat cierpienia męczenników Kościoła w XX w. I rzeczywiście, zderzenie kapłanów z dwoma totalitaryzmami, przy jednoczesnym wspieraniu czynnym polskich aspiracji niepodległościowych zarówno w latach walki o Polskę Odrodzoną, jak i później w długim okresie zmagań lat 1939–1989, skutkowało licznymi z ich strony ofiarami. Począwszy od ks. Ignacego Skorupki (jakże często przywoływanego z racji obchodów 100-lecia Bitwy Warszawskiej), poprzez św. Maksymiliana Kolbego czy męczenników z Dachau, po błogosławionych ks. Władysława Findysza czy ks. Jerzego Popiełuszkę.

W tym samym czasie mieliśmy wspaniałe kobiety, które z racji przyjęcia swego powołania – często krzyża, oddziałują na nasz świat współczesny być może dużo mocniej niż wspomniani wyżej męczennicy, jak św. Faustyna czy św. Urszula Ledóchowska.

W naszym wspólnotowym dziedzictwie pozostają w pamięci z jednej strony kapelani towarzyszący rycerzom, powstańcom i żołnierzom, a z drugiej – społecznicy, organizatorzy czytelni ludowych, kółek gospodarczych, stowarzyszeń katolickich – masowych i elitarnych, w tym duszpasterze akademiccy czy kapelani harcerscy. Jest jedna wspólna linia tych biografii: wszystkie – nawet najbardziej kontemplacyjne zgromadzenia zakonne – mieszczą się ściśle w tym, co nazywamy nauką społeczną Kościoła, opartą na metodologii wyznaczonej przez kolejne encykliki papieskie z 1891 r., 1931 r. czy szczególnie nauczanie największych polskich kapłanów: Prymasa Tysiąclecia i św. Jana Pawła II.

Dziś, mając takie dziedzictwo, można powiedzieć, że Kościół w Polsce powinien mieć się dobrze. A jednak…

Przedstawiamy tekst dr. hab. Rafała Łatki, mocny i zaskakujący zapewne opinię publiczną, dotyczący jednej tylko (to prawda!) odsłony z życia kard. Henryka Gulbinowicza. Jest to popularniejsza wersja artykułu naukowego, który ukazał się w znanym periodyku naukowym „Glaukopis”. Osobiście liczę na to, że Jego Eminencja da nam – narodowi polskiemu – szansę i zareaguje. Stanie w prawdzie, by Kościół w Polsce miał się lepiej. Kardynał Gulbinowicz jest bowiem jednym z najważniejszych autorytetów Episkopatu Polski ostatniej dekady komunizmu. Wykazywał się odwagą i inteligencją, gdy wspierał podziemną Solidarność. Teraz powinien – póki tchu w piersiach – ponownie zdobyć się na tę odwagę i skorzystać ze swej inteligencji, by zrozumieć, że służenie Kościołowi w Polsce niejedno ma imię (być może to uczyni, zanim ten wstęp ukaże się drukiem). Także cierpienie dla dobra Kościoła i narodu niejedno ma imię. Zmierzenie się z prawdą niechcianą, dawno wypartą, jest jednym z boleśniejszych zabiegów. Każdy z nas – dorosłych – na swoim odcinku życiowych zaniedbań ten szczególny stan zapewne przeżył. To jedno z ponadczasowych i ponadpokoleniowych zadań człowieka, by odważnie stanąć w prawdzie już teraz. Z tego zła także da się wyprowadzić dobro. Podobnie jak ze zła i zgorszenia, które z taką satysfakcją wydobywają na wierzch grabarze Kościoła.

Jan Żaryn, redaktor naczelny

„Rosjanie Uciekają przed Piłsudskim”

13.08.2020

Czytelnicy prasy na Węgrzech mogli stosunkowo wcześnie poznać nazwisko Józefa Piłsudskiego. podstawowym elementem jego wczesnej recepcji w naszym kraju był antykomunizm nasilony wskutek bolszewickiej dyktatury, która panowała nad Dunajem w 1919. Józef Piłsudski należał do tych przywódców wojskowych i politycznych, których otaczał w ojczyźnie tego rodzaju kult. Na dodatek nie tylko w Polsce, lecz i za granicą, w tym na Węgrzech, współcześni często zajmowali się jego osobą - pisze węgierski historyk, Dávid Turbucz.

Czytaj więcej

Zapomniany kaznodzieja ubogich

13.08.2020

Ks. Grzegorz Jan Zdziewojski był żyjącym w XVII w. kaznodzieją, który swoją gorliwością w czynieniu dobra ku chwale boga i ojczyzny dorównywał księdzu Skardze. jego życie przerwane zostało brutalnie w 1685 r. Jarosław Mańka przypomina – zapomnianą dziś – postać księdza: nauczyciela, poety, duchownego, który wniósł wielki wkład nie tylko do rozwoju moralnego Polaków w XVII wieku, ale przede wszystkim do twórczości poetyckiej tamtych czasów.

Czytaj więcej

Wizyty Karola Wojtyły w Nowej Zelandii

13.08.2020

Święty Jan Paweł II nazywany często „papieżem pielgrzymem” odbył w czasie swojego pontyfikatu 104 podróże apostolskie odwiedzając szereg krajów świata. O wizytach w dalekiej i egzotycznej Nowej Zelandii pisze Dariusz Zdziech.

Czytaj więcej
 

Zaloguj się, by uzyskać dostęp do unikatowych treści oraz cotygodniowego newslettera z informacjami na temat najnowszego wydania

Zarejestruj się | Zapomniałem hasła

Szanowny Czytelniku

Chcielibyśmy poinformować Cię o przetwarzaniu Twoich danych osobowych oraz zasadach, na jakich będzie się to odbywało po dniu 25 maja 2018 r., zgodnie z instrukcjami, o których mowa poniżej.

Od 25 maja 2018 r. zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane w skrócie również jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). RODO obowiązywać będzie w identycznym zakresie we wszystkich krajach Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, i wprowadza wiele zmian w zasadach regulujących przetwarzanie danych osobowych, które będą miały wpływ na wiele dziedzin życia, w tym na korzystanie z usług internetowych. Przed przejściem do serwisu naszym celem jest zapoznanie Cię ze szczegółami stosowanych przez nas technologii oraz przepisami, które niebawem wejdą w życie, tak aby dać Ci szeroką wiedzę i bezpieczeństwo korzystania z naszych serwisów internetowych Prosimy Cię o zapoznanie się z podstawowymi informacjami.

Co to są dane osobowe?

Podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach, instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu udostępniania personalizowanych treści i reklam, bezpieczeństwa oraz analizowania ruchu na naszych stronach.

Kto będzie administratorem Twoich danych osobowych?

Administratorami Twoich danych osobowych będzie Fratria sp. z o.o., a także nasi Zaufani Partnerzy, tj. firmy i inne podmioty, z którymi współpracujemy przede wszystkim w zakresie marketingowym. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie pod niniejszym linkiem „Zaufani Partnerzy”.

Po co są nam potrzebne Twoje dane?

Aby dostosować reklamy do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi.

Twoje uprawnienia

Zgodnie z RODO przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych osobowych i ich przetwarzania przez nas i Zaufanych Partnerów. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych, możesz ją w każdej chwili wycofać. Przysługuje Ci również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego – GIODO. Uprawnienia powyższe przysługują także w przypadku prawidłowego przetwarzania danych przez administratora.

Zgoda

Wyrażenie przez Ciebie zgody jest dobrowolne. W każdym momencie możesz również edytować swoje preferencje w zakresie udzielonej zgody, w tym nawet wycofać ją całkowicie, klikając w ustawienia zaawansowane lub wyrażając zgodę i przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Każde przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na właściwej, zgodnej z obowiązującymi przepisami, podstawie prawnej. Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych w celu świadczenia usług, w tym dopasowywania ich do Twoich zainteresowań, analizowania ich i udoskonalania oraz zapewniania ich bezpieczeństwa, jest niezbędność do wykonania umów o ich świadczenie (tymi umowami są zazwyczaj regulaminy lub podobne dokumenty dostępne w usługach, z których korzystasz na naszych stronach internetowych). Jeśli chcesz się zgodzić na przetwarzanie przez Fratrię sp. z o.o. i jej Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zebranych w związku z korzystaniem przez Ciebie z naszych stron i aplikacji internetowych, w tym ich przetwarzanie w plikach cookies itp. instalowanych na Twoich urządzeniach i odczytywanych z tych plików danych, możesz w łatwy sposób wyrazić tę zgodę, klikając w przycisk „Zgadzam się i przechodzę do serwisu”. Jeśli nie chcesz wyrazić opisanej wyżej zgody lub ograniczyć jej zakres, prosimy o kliknięcie w „Ustawienia zaawansowane”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na „Polityce prywatności”.

×

Ustawienia zaawansowane

Aby dostosować reklamy i treści do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi, podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych.

Aktywna zgoda

Zgadzam się na przechowywanie w moim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowanie, moich danych osobowych pozostawianych w ramach korzystania oferowanych przez Wydawnictwo Fratria sp. z o.o. oraz zaufanych partnerów usług Wydawnictwa. Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych w ramach korzystania z oferowanych przez Wydawnictwo Fratria zaufanych partnerów usług. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na Polityce prywatności.