Archiwum

Wydanie nr 12/2018 (67)

Głos Naczelnego

3
Niemiec, nasz wróg czy przyjaciel? Jan Żaryn

Co było, co będzie

6
Co było, co będzie Piotr Mazurek

W stulecie Niepodległości

10
Franciszek Stefczyk – patron spółdzielczej niepodległości Czesław Ryszka
#13 Ankieta: Co to znaczy dziś dla mnie być Polakiem?

Temat miesiąca

15
Najbardziej znana kobieta polskich dziejów Michał Janik
18
„W poczuciu bezustannego terroru” – prześladowania Kościoła katolickiego w okupowanej Warszawie Karol Kalinowski
21
Zagłada Żydów na Dolnym Śląsku w III Rzeszy Ks. Józef Mandziuk
24
Niezwykłe dzieje „Rodziny Zakroczymskiej” Kamil Janczarek
26
Zmory kolonialnych przewinień Wojciech Osiński

Felietony

29
Władza – wielkość i pokora Marek Jurek
38
Kreator Historii Grzegorz Górny
69
1936 – Rok Frontów Ludowych w Europie Paweł Skibiński
95
Papież w Maroku Paweł Kowal
95
Bez wyboru Antoni Dudek
98
Jak hartowała się stal Piotr Skwieciński
98
Nowe rozdanie w europejskiej polityce Ryszard Czarnecki

Wehikuł czasu

30
Grudzień Michał Komuda

Kalendarz AGAD

34
Napoleon w Warszawie 19 grudnia 1806 r. Jacek Krochmal

Dusza kontusza

40
Jan Szczęsny Herburt. Zmienne losy błyskotliwego intelektualisty Henryk Litwin

Dawno temu

43
Jak Polacy z Kozakami Tatarów bijali Dariusz Milewski
46
Marek Sobieski, brat Jana III Maciej Maciejowski

Zdarzyło się

49
Kronika parafii Lewiczyn; wyjątki: grudzień 1981 – marzec 1982 Ks. Stanisław Dusiło
52
Ks. Jan Gnatowski na tle epoki (1855-1925). Biografia historyczna Jan Maria Jackowski
54
Ksiądz Antoni Józef Marylski, budowniczy Lasek Daniel Wolborski

Prasport

57
Ci niedobrzy Amerykanie, czyli sprawa kryptonim „Mistrzostwa” Grzegorz Majchrzak

Bohaterowie polskiego sportu

60
Demokracja sportem stoi Michał Muzyczuk
62
Tomasz Gollob: Diabeł na torze Michał Muzyczuk
63
Adam Małysz: Latający fenomen Michał Muzyczuk

Polityka historyczna

66
Ustalanie „prawdy historycznej” Janina Hera

Polonia

70
Juliusz Nowina-Sokolnicki – prezydent reżimu warszawskiego czy... Kremla? Jacek Krzysztof Danel

Władczynie

73
Święta Jadwiga Śląska Marek Barański

Pełna kultura

74
Operacja Herbert: wrogie przejęcie? Marek Klecel
78
Requiem: muzyka żałoby, lamentu i pocieszenia Stanisław Dąbek
82
W kręgu Klio Rafał Łatka
85
Wojna na ekranie Karol Mazur

Pupile historii

86
Owczarek. Niemiecki Magdalena Szczepaniak

Czym strzelać

87
ORP Grom, czyli utracony bliźniak Kacper Grochocki

Diabeł nie mógł

88
Prawnuczka sławnej Maryli Joanna Puchalska

Szlachetne zdrowie

90
Sprawa wielkiej wagi Krzysztof Żaryn

Tajemnice AAN

92
Polki w RAF Katarzyna Wysoczyńska

NAC prezentuje

93
Film „Polonia restituta” z 1928 r. Piotr Niedziela

Ze zbiorów MPW

94
Skrytka z Okopowej Michał Tomasz Wójciuk

Historia okładki

#96 Niemcy i Polacy

Opowieści IPN

99
Karp w wannie, choinka na balkonie. Święta Bożego Narodzenia w PRL Katarzyna Adamów
okładka
 
 

Niemiec: nasz wróg, czy przyjaciel?

 W grudniu mija kolejna rocznica ataku mediów komunistycznych na Prymasa Tysiąclecia i Kościół katolicki w Polsce, dla którego pretekstem stał się słynny list (Orędzie) z 18 listopada 1965 r. zapraszający niemieckich biskupów do obchodów powszechnego w Kościele święta, jakim było 1000-lecie chrześcijaństwa w Polsce. Atak był perfidny i kłamliwy zarazem; zarzucono prymasowi Stefanowi Wyszyńskiemu, że wybiela zbrodnie niemieckie z czasów II wojny światowej, że nie dba o interes Polski, oddając prawa Niemcom do ziem zachodnich i północnych, że miesza się do polityki, która jest domeną „władzy ludowej”: PZPR i gwaranta jej istnienia w PRL, czyli komunistycznej Moskwy. Janusz Zabłocki, wówczas poseł na sejm PRL z ramienia koła Znak, zanotował w grudniu 1965 r. słowa Edwarda Gierka, za kilka lat następcy Władysława Gomułki, który z triumfem odnosił się do skuteczności propagandy ekipy jego poprzednika atakującej kłamstwem Polaków, ludzi wierzących: „Otóż mogę was zapewnić, […] że teraz po Orędziu, są oni w swojej masie nie z Wyszyńskim, ale z nami. Po raz pierwszy ma on przeciw sobie naród. I my to wykorzystamy”.

Od razu uspokoję Czytelników, że triumfalizm Gierka okazał się być przedwczesny. Już w styczniu 1966 r. komuniści postanowili „wykorzystać” nastrój społeczny, odmawiając prymasowi paszportu. Kardynał z Polski nie mógł zatem wziąć udziału w uroczystym rozpoczęciu obchodów milenijnych w Kościele Powszechnym, pod przewodnictwem papieża Pawła VI. Następnie, komuniści odmówili papieżowi przyjazdu do Polski. Cały „czar” prysł i Polacy wrócili do swych arcypasterzy. Historia ta dowodzi, jak ważną częścią naszego wspólnotowego dziedzictwa jest sąsiedztwo niemieckie. I pamięć!

Dziś, podejmujemy ten trudny temat, jako „dzieci Boże” Prymasa Tysiąclecia, wychowane na Orędziu. Podobnie jak autorzy tamtego historycznego tekstu, uważamy że wielokrotnie trudne i bolesne dla nas sąsiedztwo z Niemcami, nie determinuje przyszłości. Choćby dlatego, że historia naszych stosunków jest bogatsza, wpleciona w wydarzenia i postacie także chwalebne. Mamy przede wszystkim wspólne dziedzictwo chrześcijańskie, wspólnych świętych, wspólne domy monarsze za sprawą długoletnich związków małżeńskich, poczynając co najmniej od Rychezy żony króla Mieszka II i matki Kazimierza Odnowiciela, któremu zawdzięczamy uratowanie młodego państwa piastowskiego. Z kolei, pamiętamy jak niemiecki Kościół w Potrzebie pomagał naszemu Episkopatowi, jak Niemcy pomagali i wspierali nas, głownie materialnie, w latach stanu wojennego. Pamięć historyczna nie musi zatem być zdeterminowana i ograniczona do obrazów z drugowojennej przeszłości: dołów śmierci, rozstrzeliwań, obozów koncentracyjnych, czy nieludzkiego prawa i niewolniczej pracy oraz wypędzeń.

Jednocześnie, nie ma powodu byśmy jako naród doznali zbiorowej amnezji. Należymy do pokolenia, którego rodzice przeżyli II wojnę światową, a my wychowywaliśmy się w jej cieniu. Domy i mieszkania rodzinne naszych pradziadków i dziadków pozostały jedynie na fotografiach, jeśli i tych nie spalili Niemcy niszcząc stolicę po upadku Powstania Warszawskiego. W naszej zbiorowej pamięci pozostają także skutki wojny, bolesna przegrana, zmowa zwycięzców i bezskuteczny opór wobec nowego okupanta – bolszewickiego „wyzwoliciela spod faszyzmu”. Ta niewola, jedynie pośrednio zawiniona przez Niemcy trwała blisko 50 lat. Także pochłonęła ofiary.

Podnoszony dziś przez stronę polską temat reparacji wojennych stanowi zachętę, by współczesne Niemcy podjęły z nami dialog o trudnym sąsiedztwie. Niewypełnione zadośćuczynieniem narodowe rany, co i raz to odżywać będą. A krwawe obrazy z lat okupacji, podtrzymywane w złych intencjach, jak niegdyś za sprawą manipulatorów spod znaku sierpa i młota (a dziś ich następców), mogą po raz kolejny wzniecić wzajemną niechęć i stworzyć mur. Mijają lata, mijają kolejne szanse na pojednanie, a historia trwa i trwać będzie.

prof. Jan Żaryn

W poczuciu bezustannego terroru

16.11.2018

Przedwojenna Warszawa była miastem o różnorodnych tradycjach. Stanowiła nie tylko serce polskiej państwowości, centrum społeczności żydowskiej w Europie, lecz także jeden z najważniejszych ośrodków życia Kościoła katolickiego w II Rzeczypospolitej. Tymczasem Niemcy chcieli uczynić z Kościoła posłuszne narzędzie realizacji swoich celów politycznych i gospodarczych Karol Kalinowski w artykule omawia prześladowanie Kościoła katolickiego w Warszawie podczas niemieckiej okupacji w czasie II wojny światowej.

Czytaj więcej

Franciszek Stefczyk. Patron spółdzielczej niepodległości

16.11.2018

„Cnota oszczędności wiedzie do wolności” – tak brzmiało prorocze hasło Franciszka Stefczyka. Sylwetkę założyciela pierwszych spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, czynnego realizatora idei samopomocy oraz krzewienia wierzy finansowej przybliża Czesław Ryszka.

Czytaj więcej

Jak Polacy z Kozakami Tatarów bijali

16.11.2018

Niemalże „odwiecznym” problemem polskim na Ukrainie była Kozaczyzna zaporoska, która bujnie rozwijała się już w XVI w., a prawdziwy rozkwit przeżyła w dobie dymitriad i wypraw na Moskwę (1604–1619) – pisze Dariusz Milewski.

Czytaj więcej

Marek Sobieski. Brat Jana III

16.11.2018

Gwałtowna śmierć pod Batohem zaledwie 24-letniego magnata i oficera przerwała znakomicie rokującą karierę w służbie Rzeczypospolitej – pisze z nieskrywanym żalem Maciej Maciejowski.

Czytaj więcej

Operacja Herbert: wrogie przejęcie?

16.11.2018

W twórczości Zbigniewa Herberta najważniejsze było oczywiście jego dzieło poetyckie, w którym łączył całą tradycję literacką i kulturową z nowoczesnymi środkami wyrazu, ale ważne były też jego postawa życiowa, moralny etos, a ściślej zgodność tej postawy z przesłaniem ludzkim i moralnym jego utworów – Marek Klecel w nowym wydaniu „wSieci Historii” wraca do sprawy recepcji pamięci i spuścizny po genialnym poecie.

Czytaj więcej
 

Zaloguj się, by uzyskać dostęp do unikatowych treści oraz cotygodniowego newslettera z informacjami na temat najnowszego wydania

Zarejestruj się | Zapomniałem hasła

Szanowny Czytelniku

Chcielibyśmy poinformować Cię o przetwarzaniu Twoich danych osobowych oraz zasadach, na jakich będzie się to odbywało po dniu 25 maja 2018 r., zgodnie z instrukcjami, o których mowa poniżej.

Od 25 maja 2018 r. zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane w skrócie również jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). RODO obowiązywać będzie w identycznym zakresie we wszystkich krajach Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, i wprowadza wiele zmian w zasadach regulujących przetwarzanie danych osobowych, które będą miały wpływ na wiele dziedzin życia, w tym na korzystanie z usług internetowych. Przed przejściem do serwisu naszym celem jest zapoznanie Cię ze szczegółami stosowanych przez nas technologii oraz przepisami, które niebawem wejdą w życie, tak aby dać Ci szeroką wiedzę i bezpieczeństwo korzystania z naszych serwisów internetowych Prosimy Cię o zapoznanie się z podstawowymi informacjami.

Co to są dane osobowe?

Podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach, instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu udostępniania personalizowanych treści i reklam, bezpieczeństwa oraz analizowania ruchu na naszych stronach.

Kto będzie administratorem Twoich danych osobowych?

Administratorami Twoich danych osobowych będzie Fratria sp. z o.o., a także nasi Zaufani Partnerzy, tj. firmy i inne podmioty, z którymi współpracujemy przede wszystkim w zakresie marketingowym. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie pod niniejszym linkiem „Zaufani Partnerzy”.

Po co są nam potrzebne Twoje dane?

Aby dostosować reklamy do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi.

Twoje uprawnienia

Zgodnie z RODO przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych osobowych i ich przetwarzania przez nas i Zaufanych Partnerów. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych, możesz ją w każdej chwili wycofać. Przysługuje Ci również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego – GIODO. Uprawnienia powyższe przysługują także w przypadku prawidłowego przetwarzania danych przez administratora.

Zgoda

Wyrażenie przez Ciebie zgody jest dobrowolne. W każdym momencie możesz również edytować swoje preferencje w zakresie udzielonej zgody, w tym nawet wycofać ją całkowicie, klikając w ustawienia zaawansowane lub wyrażając zgodę i przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Każde przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na właściwej, zgodnej z obowiązującymi przepisami, podstawie prawnej. Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych w celu świadczenia usług, w tym dopasowywania ich do Twoich zainteresowań, analizowania ich i udoskonalania oraz zapewniania ich bezpieczeństwa, jest niezbędność do wykonania umów o ich świadczenie (tymi umowami są zazwyczaj regulaminy lub podobne dokumenty dostępne w usługach, z których korzystasz na naszych stronach internetowych). Jeśli chcesz się zgodzić na przetwarzanie przez Fratrię sp. z o.o. i jej Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zebranych w związku z korzystaniem przez Ciebie z naszych stron i aplikacji internetowych, w tym ich przetwarzanie w plikach cookies itp. instalowanych na Twoich urządzeniach i odczytywanych z tych plików danych, możesz w łatwy sposób wyrazić tę zgodę, klikając w przycisk „Zgadzam się i przechodzę do serwisu”. Jeśli nie chcesz wyrazić opisanej wyżej zgody lub ograniczyć jej zakres, prosimy o kliknięcie w „Ustawienia zaawansowane”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na „Polityce prywatności”.

×

Ustawienia zaawansowane

Aby dostosować reklamy i treści do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi, podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych.

Aktywna zgoda

Zgadzam się na przechowywanie w moim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowanie, moich danych osobowych pozostawianych w ramach korzystania oferowanych przez Wydawnictwo Fratria sp. z o.o. oraz zaufanych partnerów usług Wydawnictwa. Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych w ramach korzystania z oferowanych przez Wydawnictwo Fratria zaufanych partnerów usług. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na Polityce prywatności.