E-prenumerata

i

tylko 9,99 zł za miesiąc

Aktualne wydanie

Wydanie nr 5-6/2020 (84-85)

Głos naczelnego

3
Trzy nowości Jan Żaryn

Co było, co będzie

6
Co było, co będzie Piotr Mazurek

Sto odsłon na stulecie

9
Obrońcy Anglii; Uratowali życie 30 milionom ludzi Przemysław Waingertner

Temat miesiąca

10
Jan Paweł II w wirtualnym świecie Michał Senk
12
Rewolucja a rebours Paweł Skibiński
14
Edmund Wojtyła. Krótkie bogate życie Mateusz Zimny
16
Opel Admiral dla kardynała Piotr Strasz
18
Wojtyła poza kadrem Barbara Stefańska
21
Alarm z Kijowa Andrzej Grajewski
24
Nieznane listy Papieża i Prymasa Barbara Stefańska
26
Stefana Wyszyńskiego podróż naukowa na Zachód Karol Kalinowski
29
Wyszyński jako biskup lubelski Rafał Łatka, Beata Mackiewicz, Ks. Dominik Zamiatała
32
Duchowa przyjaźń Ewa K. Czaczkowska
34
Moralna polityka, czyli Jan Paweł II i Ronald Reagan Monika Jabłońska-Chodakiewicz

Wehikuł czasu

36
Maj, czerwiec Michał Komuda

Skarby AGAD

40
Dokumenty pergaminowe Jacek Krochmal

Tajemnice AAN

42
Automobilem z Łysej Polany do Morskiego Oka Katarzyna Wysoczyńska

Dwa bratanki

44
Monarchia austro-węgierska Iván BertéNyi Jr
48
Triumf i upadek rewolucji astrów z 1918 r. Pál Hatos
51
Traktat pokojowy w Trianon z 1920 r. Miklós Zeidler
54
Od Węgier i od Węgrów z płk. dr. Vilmosem Kovacsem rozmawia Michał Karpowicz

Dusza kontusza

56
Bartłomiej Nowodworski, rycerz chrześcijański Henryk Litwin

Felietony

62
1948. Rok Planu Marshalla Paweł Skibiński
79
Władca chrześcijański, rycerz Chrystusowy Grzegorz Górny
80
Polskie przysłowia politycznie niepoprawne... Ryszard Czarnecki
85
Dwie epoki Antoni Dudek
85
Sprint dla formy Przemysław Skrzydelski
86
Grasz w historię? Gabriela Sierocińska-Dec
94
Silva Rerum Andrzej Skwarczyński
98
Chrześcijaństwo klasyczne Marek Jurek

Zdarzyło się

60
O polskich spadochroniarzach w USA Monika Mazanek-Wilczyńska

Instytut Dziedzictwa Myśli Narodowej

63
Iuventus Christiana Rafał Kowalczyk
66
Zapomniany Koryfeusz wychowania narodowego Marta Cywińska

Narracja USPL

68
Rosyjskie źródła terroryzmu Marek Jan Chodakiewicz

Prasport

70
Polacy na olimpiadzie moskiewskiej Grzegorz Majchrzak

Polonia

72
Duszpasterstwo nad Morzem Czarnym Ilona Lewandowska

Ziemiaństwo

74
Legenda figury Chrystusa Miłosiernego z Glinciszek Jarosław Kossakowski

Władczynie

77
Helena, żona Aleksandra Marek Barański

Pełna kultura

78
Martwy Absolut w Naturze Paweł Orzeł
82
W kręgu Klio Rafał Łatka
84
…z prof. Grzegorzem Kucharczykiem rozmawia Rafał Łatka
87
Wojna w kinie Karol Mazur

Diabeł nie mógł

88
Tajemnicza księżniczka Tarakanowa Joanna Puchalska

Szlachetne zdrowie

90
Nie samą nauką żyli... Krzysztof Żaryn

Czym strzelać

92
Karabin MG 42 Kacper Grochocki

Ze zbiorów MPW

93
Mleko dla dzieci. One muszą przetrwać Katarzyna Utracka

NAC prezentuje

95
Gruzy Warszawy Łukasz Karolewski

Z fototeki IPN

99
Junacy Andersa Artur Cieślik
okładka
 
 

Trzy nowości

Redakcja „wSieci Historii” przygotowywała kolejny numer pisma w warunkach niezwykłych. Z jednej strony mamy – gdy piszę te słowa – czas pandemii, rewolucyjnie wpływający na technikę i przyzwyczajenia życia codziennego, z drugiej – ważniejszej – jest to paradoksalnie dar, czas na refleksję, spojrzenie w lustro, by dojrzeć w miejscu samochwały Pana Boga.

Przygotowaliśmy co najmniej trzy ważne niespodzianki. Po pierwsze, tematem miesiąca jest cykl artykułów powstałych przy współpracy z Centrum Myśli Jana Pawła II w Warszawie, a dotyczących postaci świętego papieża i wynoszonego do stanu błogosławionych Prymasa Tysiąclecia Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Dyrektorem tej ważnej na mapie nie tylko stolicy placówki jest od sierpnia 2017 r. pan Michał Senk. Bohaterowie tej części niniejszego numeru nadal jak za życia opiekują się nami, w niebie wypraszając łaski zrozumienia przez Polskę znaków czasu. Pozostawili także słowo żywe, aktualne – najmądrzejsze z mądrych, polskie dziedzictwo narodowe i uniwersalne jednocześnie. Szczególnie zachęcam do indywidualnej lektury homilii papieskich z IV Pielgrzymki do Polski z 1991 r., której motywem przewodnim był Dekalog, oraz do lektury kazań prymasa Polski z 1966 r., w których modlił się, by wyrastało w otulinie katolicko-narodowej kultury nowych ludzi plemię.

Po drugie, rozpoczynamy cykl tematyczny powstały z inicjatywy pani ambasador Węgier w Polsce – „Dwa bratanki”, którego celem jest przybliżenie doświadczeń historycznych Polski oraz Węgier, w kontekście setnej rocznicy Bitwy Warszawskiej. Cykl ten będzie trwał do końca roku, a dominować w nim będzie perspektywa naszych bratanków. Pani dr Orsolya Zsuzsanna Kovács jest prawnikiem, od marca 2017 r. ambasadorem Węgier, ale od wczesnego dzieciństwa jest z nami związana poprzez swego ojca dr. Istvána Kovácsa, dyplomatę i historyka, do dziś uczestniczącego w różnorodnych polsko-węgierskich wydarzeniach historycznych (np. jest obecny co roku na filmowym Festiwalu Niepokorni Niezłomni Wyklęci w Gdyni, gdzie mogliśmy z Małgosią poznać panią ambasador i jej tatę). Strona wykonawcza wspólnego projektu należy do Węgierskiego Instytutu Kultury w Warszawie, którym kieruje od 2011 r. dr János Tischler, wielokrotnie sprawdzony przyjaciel Polski, m.in. jako historyk, autor ważnej książki „I do szabli…”, o doświadczeniach polsko-węgierskich z dramatycznego roku 1956 oraz z okresu powstającej w 1980 r. Solidarności. To dzięki niemu w kolejnych numerach pisma w 2020 r. odnajdziemy teksty zawierające najnowsze ustalenia badawcze czołowych historyków węgierskich.

Po trzecie zaś, jako p.o. dyrektor Instytutu Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego J. Paderewskiego, a jednocześnie redaktor naczelny naszego czasopisma zachęcam do lektury nowej rubryki redagowanej przez IDMN. Celem Instytutu jest i będzie m.in. wprowadzenie do powszechnej świadomości wiedzy na temat organizacji związanych z jego patronami oraz na temat wybitnych Polaków, działaczy obozu narodowego i katolicyzmu społecznego, którzy przez kolejne dziesięciolecia, poczynając od czasów stalinowskich, byli co najmniej wymazywani z polskiej pamięci, a na ogół dodatkowo zohydzani i poniewierani, przy aplauzie zbyt wielu, by nie pozostawiło to w nas skutków fatalnych. Czy prawda o tej części naszego dziedzictwa wygra kiedyś? Czy ten dorobek odkryty powtórnie i wpisany świadomie do podstaw edukacji i kultury pozwoli naprawić oblicze tej ziemi? Zobaczymy my albo nasze dzieci i wnuki.

Jan Żaryn, redaktor naczelny

Rewolucja a rebours

16.04.2020

Po trudnych negocjacjach Jan Paweł II przybył w 1979 r. aż na dziewięć dni do ojczyzny. Dziś już wiem, że to wydarzenie zmieniło bieg historii nie tylko Polski, lecz także Europy i świata – pisze Paweł Skibiński.

Czytaj więcej

Duchowa przyjaźń

16.04.2020

„Chociaż dzieliło nas prawie 20 lat wieku, to jednak czuliśmy się bardzo blisko, rozumieliśmy się” – tak swą relację z prymasem Stefanem Wyszyńskim, w 13. rocznicę śmierci Sługi Bożego, 28 maja 1994 r., podsumował Jan Paweł II.

Czytaj więcej

Nieudana republika. Triumf i upadek rewolucji astrów z 1918

16.04.2020

Zakończenie Wielkiej Wojny to dla Węgrów zupełnie nowy rozdział dziejów ich ojczyzny - trudny czas wykuwania się kształtu niepodległości wobec pokaźnego ograniczenia terytorium nowego państwa ? Pál Hatos pisze o zawiłościach węgierskiej sceny politycznej z początku XX wieku oraz sytuacji społeczno-gospodarcza, która doprowadziła do słynnej „rewolucji astrów” i ustanowienia Węgierskiej Republiki Ludowej.

Czytaj więcej

Zapomniany koryfeusz wychowania narodowego

16.04.2020

Doczekałam czasów, gdy publicystyce oraz czasopiśmiennictwu narodowemu przywraca my żmudnie należne miejsce na piedestale, a wnikliwa lektura pism Romana Dmowskiego, Jana Ludwika Popławskiego czy Korneliusza Zielińskiego daje nadzieję na powstanie ideowego kanonu narodowego – sylwetkę Lucjana Zarzeckiego przybliża Marta Cywińska.

Czytaj więcej

Przemytnicy, handlowcy, balangowicze i kibice. Polacy na olimpiadzie moskiewskiej

16.04.2020

Do Moskwy na „olimpiadę przyjaźni” w 1980 r. Polacy wyjeżdżali nie tylko dla emocji sportowych. Dla części dużo ważniejsze były handel i dobra zabawa. A wszystko pod czujnym okiem KGB i Służby Bezpieczeństwa. Grzegorz Majchrzak opisuje powody, dla których Polacy wyjeżdżali na olimpiadę w Moskwie w 1980 r.

Czytaj więcej
 

Zaloguj się, by uzyskać dostęp do unikatowych treści oraz cotygodniowego newslettera z informacjami na temat najnowszego wydania

Zarejestruj się | Zapomniałem hasła

Szanowny Czytelniku

Chcielibyśmy poinformować Cię o przetwarzaniu Twoich danych osobowych oraz zasadach, na jakich będzie się to odbywało po dniu 25 maja 2018 r., zgodnie z instrukcjami, o których mowa poniżej.

Od 25 maja 2018 r. zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane w skrócie również jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). RODO obowiązywać będzie w identycznym zakresie we wszystkich krajach Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, i wprowadza wiele zmian w zasadach regulujących przetwarzanie danych osobowych, które będą miały wpływ na wiele dziedzin życia, w tym na korzystanie z usług internetowych. Przed przejściem do serwisu naszym celem jest zapoznanie Cię ze szczegółami stosowanych przez nas technologii oraz przepisami, które niebawem wejdą w życie, tak aby dać Ci szeroką wiedzę i bezpieczeństwo korzystania z naszych serwisów internetowych Prosimy Cię o zapoznanie się z podstawowymi informacjami.

Co to są dane osobowe?

Podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach, instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu udostępniania personalizowanych treści i reklam, bezpieczeństwa oraz analizowania ruchu na naszych stronach.

Kto będzie administratorem Twoich danych osobowych?

Administratorami Twoich danych osobowych będzie Fratria sp. z o.o., a także nasi Zaufani Partnerzy, tj. firmy i inne podmioty, z którymi współpracujemy przede wszystkim w zakresie marketingowym. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie pod niniejszym linkiem „Zaufani Partnerzy”.

Po co są nam potrzebne Twoje dane?

Aby dostosować reklamy do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi.

Twoje uprawnienia

Zgodnie z RODO przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych osobowych i ich przetwarzania przez nas i Zaufanych Partnerów. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych, możesz ją w każdej chwili wycofać. Przysługuje Ci również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego – GIODO. Uprawnienia powyższe przysługują także w przypadku prawidłowego przetwarzania danych przez administratora.

Zgoda

Wyrażenie przez Ciebie zgody jest dobrowolne. W każdym momencie możesz również edytować swoje preferencje w zakresie udzielonej zgody, w tym nawet wycofać ją całkowicie, klikając w ustawienia zaawansowane lub wyrażając zgodę i przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Każde przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na właściwej, zgodnej z obowiązującymi przepisami, podstawie prawnej. Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych w celu świadczenia usług, w tym dopasowywania ich do Twoich zainteresowań, analizowania ich i udoskonalania oraz zapewniania ich bezpieczeństwa, jest niezbędność do wykonania umów o ich świadczenie (tymi umowami są zazwyczaj regulaminy lub podobne dokumenty dostępne w usługach, z których korzystasz na naszych stronach internetowych). Jeśli chcesz się zgodzić na przetwarzanie przez Fratrię sp. z o.o. i jej Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zebranych w związku z korzystaniem przez Ciebie z naszych stron i aplikacji internetowych, w tym ich przetwarzanie w plikach cookies itp. instalowanych na Twoich urządzeniach i odczytywanych z tych plików danych, możesz w łatwy sposób wyrazić tę zgodę, klikając w przycisk „Zgadzam się i przechodzę do serwisu”. Jeśli nie chcesz wyrazić opisanej wyżej zgody lub ograniczyć jej zakres, prosimy o kliknięcie w „Ustawienia zaawansowane”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na „Polityce prywatności”.

×

Ustawienia zaawansowane

Aby dostosować reklamy i treści do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi, podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych.

Aktywna zgoda

Zgadzam się na przechowywanie w moim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowanie, moich danych osobowych pozostawianych w ramach korzystania oferowanych przez Wydawnictwo Fratria sp. z o.o. oraz zaufanych partnerów usług Wydawnictwa. Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych w ramach korzystania z oferowanych przez Wydawnictwo Fratria zaufanych partnerów usług. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na Polityce prywatności.