E-prenumerata

i

tylko 9,99 zł za miesiąc

Aktualne wydanie

Wydanie nr 6/2019 (73)

Głos Naczelnego

Pokolenie JPII @ Jan Żaryn

Co było, co będzie

# Co było, co będzie? @ Piotr Mazurek

Sto odsłon na stulecie

9
Polscy profesjonaliści nad Sekwaną. Polskie Stany Zjednoczone Europy Przemysław Waingertner

Temat miesiąca

10
Kardynał Stanisław Dziwisz: Dziedzictwo zobowiązuje Marcin Przeciszewski, KAI
14
Przekroczyć próg Ojczyzny Monika Jabłońska-Chodakiewicz
17
„IV pielgrzymka do wolnej już Polski” Paweł Skibiński
20
Walka o pamięć Barbara Kłaput
23
Pielgrzymka pod szczególną „opieką” Bartosz Kapuściak
26
„Ale nam się wydarzyło” Grzegorz Polak
29
Ciekawy rok 1989 Grzegorz Majchrzak
34
Kilka słów o moim roku 1989 Łukasz Michalski

Wehikuł czasu

36
Czerwiec Michał Komuda

Skarby AGAD

40
Traktaty międzypaństwowe Jacek Krochmal

Tajemnice AAN

42
Kultowe przedwojenne kurorty Katarzyna Wysoczyńska

Polscy wynalazcy

44
Co o polskim wkładzie w rozwój techniki świadomy obywatel RP wiedzieć powinien (5) Bolesław Orłowski

Dusza kontusza

48
Zapoznany szlachecki lider epoki Unii Lubelskiej – Dobrogost Potworowski Henryk Litwin

Felietony

51
Rzeczpospolita familijna Grzegorz Górny
69
1942 – Przełomowy rok dla popkultury Paweł Skibiński
73
Walka z Kościołem wczoraj i dziś Wacław Leszczyński
80
Jak uchronić pamięć Paweł Kowal
80
I komu to przeszkadzało? Ryszard Czarnecki
88
Gdyńskie opowieści Gabriela Sierocińska-Dec
97
Generał i trybun Antoni Dudek
97
Znikomość Przemysław Skrzydelski
98
Skarb ziemi sochaczewskiej Andrzej Skwarczyński

Bitwa miesiąca

52
Bitwa nad Chienti (21-23 czerwca 1944) Maria Radożycka-Paoletti

Dawno temu

56
Przypadkowy monarcha Zbigniew Hundert
59
Polak ucieknie nawet z piekła Andrzej Fedorowicz

Zdarzyło się

62
Niklas Frank: Mój ojciec był diabłem Wojciech Osiński
66
Statek „Wolna Polska” - oaza niepodległości w czasach zimnej wojny Monika Mazanek-Wilczyńska

Ziemiaństwo

70
Czyn niepodległościowy polskiego ziemiaństwa Marcin Schirmer

Prasport

74
Wyścig (nie)Pokoju 1969 Grzegorz Majchrzak

Polonia

77
Rozmowy polsko-ukraińskie na emigracji Krzysztof Tarka

Władczynie

81
Elżbieta Łokietkówna, królowa Węgier Marek Barański

Pełna kultura

82
Kazimiera Iłłkowiczówna – ostatnia z rodu Zanów Marek Klecel
86
W kręgu Klio Rafał Łatka
89
Wojna na ekranie Karol Mazur

Czym strzelać

87
Dewoitine D.520 – myśliwiec zapomniany, choć udany Kacper Grochocki

Diabeł nie mógł

90
Panna Anna i generał Joanna Puchalska

Szlachetne zdrowie

92
Słodycz z plastiku Krzysztof Żaryn

NAC prezentuje

94
Warszawski wodowskaz Łukasz Karolewski

Ze zbiorów MPW

96
Stoliki-skrytki płk. Rzepeckiego Katarzyna Utracka

Opowieści IPN

99
Kryptonim „Lato 79” Radosław Morawski
okładka
 
 

Pokolenie JP II

Cała redakcja naszego miesięcznika „wSieci Historii” – Małgorzata Żaryn, Michał Karpowicz, Krzysztof Kotowski i ja, należy do pokolenia papieża Jana Pawła II. Jego pontyfikat wpłynął zasadniczo na nasze życie; papież był dla nas najwyższym autorytetem. Zapewne również kształtował wyobraźnię, wrażliwość i całe życie autorów tekstów przypominających o dokonaniach papieża Polaka, a także znacznej części naszych Czytelników. Każdy z nas ma też, obok doświadczenia zbiorowego, indywidualne wspomnienie obejmujące postać Ojca Świętego i Jego słowa.

W naszym domu od zawsze nasze dzieci mogły się wpatrywać, dorastając już we własnym, innym świecie, na zdjęcie swoje i nasze z papieżem, w Castel Gandolfo z połowy lat 90. Miały wtedy kilka, kilkanaście lat. Chcielibyśmy bowiem, aby to pokolenie trwało i trwało. By kolejne roczniki Polaków mogły – choć pozostając już wobec Niego w innej perspektywie – pozostawać z Janem Pawłem II w łączności. Tak jak dla nas wyzwaniem i zobowiązaniem stały się Jego słowa nadziei i ufności wypowiedziane na placu Zwycięstwa 2 czerwca 1979 r., tak i obecnie wydaje się, że Jego nauczanie może nam pomóc w zdefiniowaniu kolejnych wyzwań i potrzeb: „Niech zstąpi Duch Twój i odnowi oblicze ziemi, tej ziemi!”. Polska od lat jest członkiem Unii Europejskiej i NATO. Dziś jako Polacy mamy ambicję, by nie tylko stać w ogonku do kasy zarządzanej przez Komisję Europejską, lecz także by kształtować oblicze „tej ziemi”, Europy i cywilizacji człowieka stworzonego na wzór i podobieństwo samego Boga. 20 lat temu Jan Paweł II przywołał po raz kolejny Ducha Świętego. Uczynił to w miejscu znamiennym, dla mnie osobiście dziś ważnym i zobowiązującym. 11 czerwca 1999 r. w polskim parlamencie oddając szacunek polskim robotnikom, polskiej „Solidarności”, „która wybrała drogę pokojowej walki o prawa człowieka i narodu”, przypomniał ówczesnym parlamentarzystom, że w centrum wysiłków ustawodawczych jest zawsze czynienie dobra, zgodnie z klasyczną formułą: „Hominum causa omne ius constitutum est” („Każde prawo zostało ustanowione dla człowieka”).

Trwając przy tej wykładni prawa stanowionego, warto zatem wsłuchać się w słowa papieskie wypowiedziane do nas 20 lat temu, a dziś stanowiące jakże czytelny drogowskaz: „Nową jedność Europy, jeżeli chcemy, by była ona trwała, winniśmy budować na tych duchowych wartościach, które ją kiedyś ukształtowały, z uwzględnieniem bogactwa i różnorodności kultur i tradycji poszczególnych narodów. Ma to być bowiem wielka europejska Wspólnota Ducha”. Jak to zrobić? Przypominając w niniejszym numerze naszego miesięcznika wydarzenia czerwcowe, sprzed 40, 30 i 20 lat, odczuwamy dumę, że jesteśmy Polakami, że potrafiliśmy, nie gubiąc swej chrześcijańskiej tożsamości, odnaleźć drogę do niepodległości i nowoczesności. Odnaleźliśmy drogę własną i niepowtarzalną; chcemy z tym dorobkiem być pełnoprawnym uczestnikiem wszystkich ponadnarodowych projektów, łączących Polskę i Polaków z dziedzictwem cywilizacji basenu Morza Śródziemnego, któremu niezaprzeczalny powiew świeżości nadał Kościół powszechny wyrosły na krzyżu, na którym zawisł św. Piotr Apostoł. Jesteśmy dumni, a jednocześnie świadomi, że odnowa polskiej ziemi jest warunkiem sine qua non właściwego uczestnictwa w odnowie ziemi europejskiej; wtedy dopiero będzie to naszym zadaniem skutecznie realizowanym, wyznacznikiem naszego współczesnego patriotyzmu. Współczesny polski patriotyzm jest zatem w tym sensie ekspansywny, ma bowiem w sobie dynamikę pretensji i ambicji, by w Unii Europejskiej czuć się bezpiecznie jak we własnym domu.

Jan Żaryn

„Ale nam się wydarzyło!” 20. Rocznica wizyty Jana Pawła II w Parlamencie RP

16.05.2019

„Służba narodowi musi być zawsze ukierunkowana na dobro wspólne, które zabezpiecza dobro każdego obywatela” – mówił 11 czerwca 1999 r. Jan Paweł II do połączonych izb parlamentu RP – pisze Grzegorz Polak

Czytaj więcej

Ciekawy rok 1989

16.05.2019

„Nie ulega wątpliwości, że rok 1989 był dla Polski i innych państw Europy Środkowo-Wschodniej czasem przełomu. To właśnie wtedy rozpoczęły się upadek europejskiego komunizmu i droga tych państw do demokracji. Inna rzecz, że nasz kraj szybko z lidera przemian stał się outsiderem” – pisze Grzegorz Majchrzak.

Czytaj więcej

Niklas Frank: Mój ojciec był diabłem

16.05.2019

Hans Frank był jednym z największych zbrodniarzy nazistowskich II wojny światowej. W latach 1939-1945 sprawował funkcję generalnego gubernatora okupowanych ziem polskich, a sam nazwał siebie „królem Polski”. Z Niklasem Frankiem, niemieckim dziennikarzem, synem nazistowskiego zbrodniarza Hansa Franka, rozmawia Wojciech Osiński.

Czytaj więcej

Wyścig (nie)pokoju 1969

16.05.2019

Grzegorz Majchrzak analizuje wielkie wydarzenie sportowe, które naznaczone było piętnem sowieckiej interwencji wojskowej. „Pół wieku temu wyścig pokoju odbywał się w cieniu poprzedzającej go kilka miesięcy inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację. Nie pozostała ona bez wpływu ani na jego przebieg, ani też na jego trasę”.

Czytaj więcej

Przypadkowy monarcha

16.05.2019

„Niewielu jest władców w polskiej historii, którzy zasiadali na tronie tak krótko (niecałe pięć lat) i o których – jak się powszechnie wydaje – nie sposób powiedzieć niczego pozytywnego. Takim władcą był Michał Korybut Wiśniowiecki. Jak do tego doszło, że 350 lat temu szlachta na polu elekcyjnym wybrała go na króla Polski?” – zastanawia się Zbigniew Hundert.

Czytaj więcej
 

Zaloguj się, by uzyskać dostęp do unikatowych treści oraz cotygodniowego newslettera z informacjami na temat najnowszego wydania

Zarejestruj się | Zapomniałem hasła

Szanowny Czytelniku

Chcielibyśmy poinformować Cię o przetwarzaniu Twoich danych osobowych oraz zasadach, na jakich będzie się to odbywało po dniu 25 maja 2018 r., zgodnie z instrukcjami, o których mowa poniżej.

Od 25 maja 2018 r. zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane w skrócie również jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). RODO obowiązywać będzie w identycznym zakresie we wszystkich krajach Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, i wprowadza wiele zmian w zasadach regulujących przetwarzanie danych osobowych, które będą miały wpływ na wiele dziedzin życia, w tym na korzystanie z usług internetowych. Przed przejściem do serwisu naszym celem jest zapoznanie Cię ze szczegółami stosowanych przez nas technologii oraz przepisami, które niebawem wejdą w życie, tak aby dać Ci szeroką wiedzę i bezpieczeństwo korzystania z naszych serwisów internetowych Prosimy Cię o zapoznanie się z podstawowymi informacjami.

Co to są dane osobowe?

Podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach, instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu udostępniania personalizowanych treści i reklam, bezpieczeństwa oraz analizowania ruchu na naszych stronach.

Kto będzie administratorem Twoich danych osobowych?

Administratorami Twoich danych osobowych będzie Fratria sp. z o.o., a także nasi Zaufani Partnerzy, tj. firmy i inne podmioty, z którymi współpracujemy przede wszystkim w zakresie marketingowym. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie pod niniejszym linkiem „Zaufani Partnerzy”.

Po co są nam potrzebne Twoje dane?

Aby dostosować reklamy do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi.

Twoje uprawnienia

Zgodnie z RODO przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych osobowych i ich przetwarzania przez nas i Zaufanych Partnerów. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych, możesz ją w każdej chwili wycofać. Przysługuje Ci również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego – GIODO. Uprawnienia powyższe przysługują także w przypadku prawidłowego przetwarzania danych przez administratora.

Zgoda

Wyrażenie przez Ciebie zgody jest dobrowolne. W każdym momencie możesz również edytować swoje preferencje w zakresie udzielonej zgody, w tym nawet wycofać ją całkowicie, klikając w ustawienia zaawansowane lub wyrażając zgodę i przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Każde przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na właściwej, zgodnej z obowiązującymi przepisami, podstawie prawnej. Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych w celu świadczenia usług, w tym dopasowywania ich do Twoich zainteresowań, analizowania ich i udoskonalania oraz zapewniania ich bezpieczeństwa, jest niezbędność do wykonania umów o ich świadczenie (tymi umowami są zazwyczaj regulaminy lub podobne dokumenty dostępne w usługach, z których korzystasz na naszych stronach internetowych). Jeśli chcesz się zgodzić na przetwarzanie przez Fratrię sp. z o.o. i jej Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zebranych w związku z korzystaniem przez Ciebie z naszych stron i aplikacji internetowych, w tym ich przetwarzanie w plikach cookies itp. instalowanych na Twoich urządzeniach i odczytywanych z tych plików danych, możesz w łatwy sposób wyrazić tę zgodę, klikając w przycisk „Zgadzam się i przechodzę do serwisu”. Jeśli nie chcesz wyrazić opisanej wyżej zgody lub ograniczyć jej zakres, prosimy o kliknięcie w „Ustawienia zaawansowane”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na „Polityce prywatności”.

×

Ustawienia zaawansowane

Aby dostosować reklamy i treści do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi, podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych.

Aktywna zgoda

Zgadzam się na przechowywanie w moim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowanie, moich danych osobowych pozostawianych w ramach korzystania oferowanych przez Wydawnictwo Fratria sp. z o.o. oraz zaufanych partnerów usług Wydawnictwa. Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych w ramach korzystania z oferowanych przez Wydawnictwo Fratria zaufanych partnerów usług. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na Polityce prywatności.